
10 Kasım 2026'da, Antalya'daki COP31 sürerken, Türkiye'nin güncellenen Yeşil Mutabakat Eylem Planı (YMEP) 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe konuldu (RG 10.11.2026, sayı 33426). Plan, Ticaret Bakanlığı'nın koordinasyonunda hazırlandı ve tam metni Bakanlığın internet sitesinde yayımlandı. 2021 tarihli ilk planın yerini alan yeni metin 11 politika alanı, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor (YMEP 2026–2030).
142 eylemin büyük bölümü kamu kurumlarına görev veriyor. Ancak AB'ye ihracat yapan bir şirket için birkaç eylem doğrudan bilançoya ve müşteri ilişkisine dokunuyor: SKDM verisi, Türkiye ETS, gündeme gelebilecek bir ulusal SKDM, Dijital Ürün Pasaportu ve EUDR. Bu yazıda planı ihracatçının gözünden okuyoruz: Ne diyor, ne zaman, sorumlusu kim ve şirketin bugün ne yapması mantıklı?
Plan neden şimdi güncellendi: rakamlar ne söylüyor?
AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) 1 Ocak 2026'da mali yükümlülük dönemine girdi. Plana göre AB, SKDM kapsamındaki ürünlerde Türkiye'nin ihracatının %47'sini alıyor; Türkiye de bu ürünlerde AB'nin ikinci büyük tedarikçisi konumunda (YMEP 2026–2030, Karbon Fiyatlandırma Politikaları bölümü).
İlk etkiler görünmeye başladı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın 26 Ekim 2026'da Steel Networking Summits 2026'da paylaştığı rakamlara göre, 2026'nın Ocak–Eylül döneminde SKDM kapsamındaki çelik ürünlerinde AB'ye ihracat %1,7 azaldı. Demir-çelikte AB'ye toplam ihracat ise %6,7 geriledi (Ticaret Bakanlığı, 26 Ekim 2026). Bu rakamları bağlamıyla birlikte SKDM 2026 güncelleme yazımızda ele aldık.
Bu rakamlar tek başına "SKDM ihracatı düşürdü" demeye yetmez; aynı dönemde kotalar, fiyatlar ve talep de birlikte etkili oldu. Ama yön açık: AB pazarında kalmak isteyen ihracatçı için emisyon verisi artık ticari bir gereklilik. Yeni plan da tam bu noktadan yola çıkıyor.
Karbon fiyatlandırması: 4 hedef, 14 eylem
Planın eylem takvimi, karbon fiyatlandırması başlığında 4 hedef altında 14 eylem (1.1.1–1.4.4) sıralıyor; planın Türkçe metninin giriş bölümünde ise bu sayı 13 olarak geçiyor (YMEP 2026–2030, Eylem Takvimi). İhracatçıyı en çok ilgilendirenler şunlar:
- Türkiye ETS'nin sektörel etkileri (1.1.1, 2026–2028, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı): Ulusal karbon fiyatının sektörlerin rekabet gücü ve maliyetleri üzerindeki etkisini ölçecek bir çalışma.
- Karbon kaçağı riski yüksek sektörler listesi (1.1.3, 2027–2030): Önce yöntem, ardından liste ve risk seviyeleri belirlenecek. Bu liste, Türkiye ETS'de hangi sektörün nasıl korunacağının temelini oluşturacak.
- Doğrulama ve akreditasyon (1.1.4, 2026–2030, ÇŞİDB ve TÜRKAK): Doğrulayıcı kapasitesinin sektör bazında planlanması ve Türkiye ETS ile SKDM doğrulama kriterlerinin uyumlaştırılması. Aynı tesis için iki ayrı doğrulamanın getirdiği yükün azalması açısından önemli.
- Varsayılan değerlerden gerçek değerlere (1.2.3, 2026–2028, Ticaret Bakanlığı): SKDM sektörlerinde doğrulanmış emisyon verisine erişim, yeterli sayıda akredite doğrulayıcı ve "varsayılan emisyon değerlerin gerçek emisyon değerlerine yakınsanmasına yönelik çalışmalar".
- Yenilenebilir elektrik ve dolaylı emisyon (1.2.4, 2026–2028): Lisanssız yenilenebilir enerji yatırımlarının AB'nin dolaylı emisyon hesabında dikkate alınması ve YEK-G sisteminin SKDM'de kapsam 2 hesabında kullanılabilmesi için AB nezdinde girişimde bulunulması.
Plan ayrıca, Türkiye ETS'de ödenecek karbon bedelinin AB'ye ihracatta SKDM yükümlülüğünden mahsup edilmesiyle rekabet gücünün destekleneceğini belirtiyor. Bu bir hedef ve beklenti; mahsubun nasıl işleyeceği AB SKDM Tüzüğü'nün 9. maddesine ve uygulama kurallarına bağlı. Komisyon bu kuralları içeren uygulama tüzüğünü 5 Kasım 2026'da kabul etti, ancak metin henüz AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanmadı. Ayrıntıları Türkiye ETS piyasası ve İKS hesabı yazımızda ele aldık.
Ulusal SKDM: planın en yeni ama en az konuşulan maddesi
Planın "Ulusal Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması" hedefi iki eylemden oluşuyor; ikisinin de sorumlusu Ticaret Bakanlığı:
- 1.3.1 (2027): Türkiye ETS ile uyumlu bir ulusal SKDM için sektörel etki analizi ve mevzuat çerçevesinin oluşturulması.
- 1.3.2 (2027–2028): SKDM kayıt sistemine benzer bir mekanizmanın kurulması, kurumlar arası veri paylaşımı, sektörlerin emisyon rekabetçiliğinin analizi ve "ürünlerin gömülü emisyon değerlerinin analiz edilmesi, SKDM kapsamına alınabilecek potansiyel ürün gruplarının belirlenmesi".
Bu ne anlama geliyor? Türkiye ETS yerli üreticiye karbon maliyeti getirdiğinde, aynı ürünü ithal eden rakibin bu maliyetten kurtulmaması için sınırda bir düzeltme düşünülüyor. Plan bir yürürlük tarihi, fiyat ya da ürün listesi vermiyor; 2027 için öngörülen, mevzuat çerçevesi ve etki analizi. Yine de çelik, alüminyum ya da çimento gibi ürünlerde hem ihracat hem ithalat yapan şirketler için iki sonuç var: İthal girdinizin gömülü emisyonu ileride Türkiye'de de sorulabilir; AB'deki müşterinize verdiğiniz veri setinin aynısı yurt içindeki bir kayıt sisteminde de istenebilir.
Dijital Ürün Pasaportu, ekotasarım ve gümrük: veri altyapısı eylemleri
İkinci politika alanı (Yeşil ve Döngüsel Ekonomi) 9 hedef ve 31 eylem içeriyor. Plan, Avrupa Komisyonu'nun 2025–2030 çalışma planında demir-çelik, alüminyum, hazır giyim, lastik, mobilya ve beyaz eşya dâhil 16 ürün grubuna öncelik verildiğini hatırlatıyor. İhracatçı açısından öne çıkan eylemler:
- Dijital Ürün Pasaportu uyumu (2.5.2, 2026–2027, Ticaret Bakanlığı): Türkiye'nin AB DPP veri tabanına erişimi için Komisyon'la müzakere, veri ve dijital altyapı ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bir DPP Uyum Yol Haritası hazırlanması.
- AB veri tabanlarına katılım (2.3.2, 2026–2028): EPREL ve DPP için ticari sırların korunmasına yönelik hukuki düzenleme, e-imzaların AB tarafından tanınması ve katılım adımları konusunda AB ile istişare.
- Ekotasarım mevzuatına uyum (2.3.1, 2026–2030): ESPR ile Pil, Yapı Ürünleri, Araç Döngüselliği ve Ambalaj tüzükleri; onaylanmış kuruluşlar ve test laboratuvarları için akreditasyon altyapısı.
- Standardizasyon (2.3.5): TSE bünyesinde, CEN/CENELEC ekotasarım çalışmalarını izleyecek bir ayna komite kurulması.
- Gümrük entegrasyonu (2.3.3, 2027–2030): Gümrük süreçlerinin AB mevzuatındaki veri tabanlarıyla entegrasyonu ve AB Gümrük Tek Pencere ortamına uyumun değerlendirilmesi.
Bu eylemler sonuçlanana kadar şirketin önündeki iş değişmiyor: AB'deki müşteriniz pasaport verisini sizden isteyecek ve bu talep, Türkiye'nin veri tabanına erişim müzakeresini beklemeyecek. Çelikte neler istenebileceğini çelik Dijital Ürün Pasaportu yazımızda anlattık.
EUDR: veri devletten de gelecek, ama 30 Aralık'a yetişmeyebilir
Eylem 2.5.3 ("2026 itibarıyla", Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı) şunları öngörüyor: EUDR kapsamındaki sektörlerin durum tespiti için ihtiyaç duyacağı temel verilerin belirlenmesi, ulusal orman ve arazi kullanım verileri (coğrafi konum, sınırlar, izinler, hasat ve üretim) için standart bir format oluşturulması ve ulusal orman örtüsü ile kaybının 31 Aralık 2020 referans tarihine göre doğrulanması.
Bu, ahşap ve mobilya ihracatçısı için orta vadede ciddi bir kolaylık anlamına geliyor. Ancak plan bir bitiş tarihi vermiyor; büyük ve orta ölçekli işletmeler için uygulama ise 30 Aralık 2026'da başlıyor. Bugünkü yükümlülükler için EUDR 30 Aralık yazımıza bakabilirsiniz.
Plan neyi söylemiyor
Planı okurken üç sınırı akılda tutmak gerekiyor:
- Yeni yükümlülük getirmiyor. Plan bir koordinasyon belgesi; şirketlerin doğrudan yükümlülükleri Türkiye ETS Yönetmeliği (RG 27.08.2026, 33353) gibi ayrı mevzuattan ve AB düzenlemelerinden doğuyor.
- Tarih verilmeyen yerde tarih yok. Ulusal SKDM için 2027 bir çalışma takvimi, yürürlük tarihi değil.
- Sonuç AB'nin kararına bağlı. DPP veri tabanına erişim ve YEK-G'nin kapsam 2'de tanınması AB'nin kabulüne; Türkiye ETS mahsubu ise AB kurallarına ve bu kuralların koşullarının sağlanmasına bağlı hedefler.
Uygulamanın nasıl izleneceği de belli. Genelge'ye göre 2021'de kurulan Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu, Ticaret Bakanı ya da görevlendireceği bakan yardımcısının başkanlığında, 11 bakanlığın bakan yardımcıları ile Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Yatırım ve Finans Ofisi Başkan Yardımcısı ve YÖK Başkan Vekilinin katılımıyla çalışmalarını sürdürecek ve gelişmeleri izleyecek. Kurumlar da sorumlu oldukları eylemlerle ilgili yıllık gelişme raporunu Ticaret Bakanlığı'na gönderecek (Genelge 2026/12, RG 10.11.2026).
İhracatçı için 6 adımlık eylem listesi
- Emisyon verinizi "gerçek değer" üzerine kurun. Plan, varsayılan değerlerden gerçek değerlere geçişi bir kamu hedefi hâline getirdi; müşterileriniz de aynı yöne ilerliyor. Hangisinin size daha ucuza geldiğini SKDM hazırlık testi ile ölçün.
- Tek veri seti, üç kullanım. AB SKDM, Türkiye ETS izlemesi ve olası bir ulusal SKDM için aynı tesis verisini kullanın. SKDM veri hazırlığı ve Türkiye ETS hazırlığı çalışmalarımız bu yapıyı kuruyor.
- Doğrulayıcıyla erken anlaşın. Plan da "yeterli akredite doğrulayıcı sayısına erişilmesine yönelik çalışmalar" öngörüyor; ilk SKDM beyanından önce, 2027'de doğrulayıcı takviminde sıkışma yaşanması olası.
- Yenilenebilir elektrik belgelerinizi saklayın. YEK-G ve lisanssız GES verileri, AB tarafından tanınırsa dolaylı emisyonunuzu düşürebilir; tanınmasa bile müşteri sorularını yanıtlarken işinize yarar.
- İthal girdilerinizin gömülü emisyonunu tedarikçilerinize sorun. Ulusal SKDM gelirse ilk soru bu olacak.
- Pasaport verisini resmî müzakere takvimine göre değil, müşteri talebine göre planlayın.
Sizin için hangi adımın öncelikli olduğunu netleştirmek için çözümlerimize ve Karar Laboratuvarı araçlarına göz atabilirsiniz. AB Yeşil Mutabakatı'nın tüm takvimini AB mevzuat takvimimizde güncel tutuyoruz.
Sık sorulan sorular
Yeşil Mutabakat Eylem Planı şirketlere yeni bir yükümlülük getiriyor mu?
Doğrudan getirmiyor. Plan, kamu kurumlarına görev ve takvim veriyor. Şirketlerin yükümlülükleri Türkiye ETS Yönetmeliği gibi ayrı mevzuattan ve AB tüzüklerinden doğuyor.
Ulusal SKDM ne zaman yürürlüğe girecek?
Plan bir yürürlük tarihi vermiyor. Eylem 1.3.1, 2027'de etki analizi ve mevzuat çerçevesi; Eylem 1.3.2 ise 2027–2028'de SKDM kayıt sistemine benzer bir mekanizma öngörüyor.
Türkiye ETS'de ödediğim bedel AB SKDM'den düşülecek mi?
Plan bunu hedefliyor, ama bugün uygulanabilir bir mahsup yok. Mahsup AB SKDM Tüzüğü'nün 9. maddesine bağlı; hesaplama ve kanıt kurallarını belirleyen uygulama tüzüğü Komisyon tarafından 5 Kasım 2026'da kabul edildi (C(2026) 7665), ancak 11 Kasım 2026 itibarıyla AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanmadı.
YEK-G belgesi SKDM'de dolaylı emisyonu düşürür mü?
Henüz değil. Eylem 1.2.4, YEK-G'nin kapsam 2 hesabında kullanılabilmesi için AB nezdinde girişim öngörüyor; sonuç AB'nin kabulüne bağlı.
Planın tam metnine nereden ulaşabilirim?
Plan, Ticaret Bakanlığı'nın Yeşil Mutabakat duyurular sayfasında Türkçe ve İngilizce PDF olarak yayımlandı.
Kaynaklar (erişim: 11 Kasım 2026)
- Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026–2030) ile İlgili 2026/12 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Resmî Gazete, 10 Kasım 2026, sayı 33426: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/11/20261110-5.pdf
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026–2030) Yayımlandı", 10 Kasım 2026: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/yesil-mutabakat/duyurular/yesil-mutabakat-eylem-plani-2026-2030-yayimlandi
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026–2030), tam metin (PDF, TR): https://ticaret.gov.tr/data/6af2bb11269de173e872a5f6/Yeşil%20Mutabakat%20Eylem%20Planı%20(2026%20-%202030)_Son.pdf
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Steel Networking Summits 2026'da Konuştu", 26 Ekim 2026: https://ticaret.gov.tr/haberler/ticaret-bakani-omer-bolat-steel-networking-summits-2026da-konustu
Bu notu saklayın
Bağlantıyı ve ilgili PDF’i e-postanıza gönderelim; sonra okuyun veya bir iş arkadaşınıza iletin.
Tarihler ve kaynaklar en son 11 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi. Genel bilgidir, hukuki görüş değildir.
