Türk çelik ihracatçıları 2026'yı SKDM kapsamında AB'deki beyan sahiplerine gömülü emisyon verisi sağlamayı öğrenerek geçirdi. AB'nin bir sonraki veri talebi şimdiden takvimde: Avrupa Komisyonu'nun Dijital Ürün Pasaportu (DPP) takvimine göre demir-çelik için yetki devrine dayanan tüzük 2026'nın dördüncü çeyreğinde kabul edilmesi öngörülüyor. Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Gereklilikleri Tüzüğü (ESPR) kapsamındaki ürün grupları arasında sıra ilk olarak demir-çelikte (Avrupa Komisyonu, DG GROW, erişim 2 Kasım 2026).
Bu yazıda neyin kesinleştiğini ve neyin henüz belirsiz olduğunu ayırıyoruz; böylece bir çelik ya da metal ihracat yöneticisi 2027'yi tahmine değil, bilgiye dayanarak planlayabilir.
Bugün kesinleşmiş olanlar
- Hukuki dayanak. DPP, (AB) 2024/1781 sayılı Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Gereklilikleri Tüzüğü'ne (ESPR) dayanıyor. Ürüne özel DPP şartları ya ESPR kapsamındaki yetki devrine dayanan tüzüklerle ya da Batarya Tüzüğü, Yapı Ürünleri Tüzüğü gibi ayrı AB mevzuatıyla belirleniyor (Avrupa Komisyonu, DG GROW, erişim 2 Kasım 2026).
- Sicil. DPP Sicili'ne ilişkin (AB) 2026/1778 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü 17 Temmuz 2026 tarihli AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı (T.C. Ticaret Bakanlığı, AB Dijital Ürün Pasaportu sayfası, erişim 2 Kasım 2026). Komisyon'a göre Sicil 20 Temmuz 2026'da faaliyete geçti.
- Sicilde ne var? Her ürünün tek ve benzersiz tanımlayıcısı ile zorunlu kayıt verileri. Ürün bilgisinin tamamı ise iktisadi işletmecide ya da bir DPP hizmet sağlayıcısında tutuluyor. Karekod gibi bir veri taşıyıcı ürünü pasaportuna bağlıyor; ithal ürünlerde Sicil'in verdiği tek ve benzersiz kayıt tanımlayıcısı (URI) gümrükte kontrol edilebiliyor (Avrupa Komisyonu, DG GROW). Bakanlık sayfasına göre Sicil'de emtia kodu, ürün, işletmeci ve tesis tanımlayıcıları da yer alacak.
- Standartlar. İlk altı DPP standardı Temmuz 2026 itibarıyla AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı (Ticaret Bakanlığı); kalan iki standarda ilişkin uygulama kararı Kasım 2026'da bekleniyor (Avrupa Komisyonu, DG GROW).
ESPR pasaport için bugünden neyi söylüyor?
Çelik tüzüğü olmasa da çerçeve tüzük mimariyi belirliyor. ESPR'nin gerekçe hükümlerine göre (13 Haziran 2024 tarihli (AB) 2024/1781 sayılı Tüzük, gerekçeler):
- Pasaport bir tek ve benzersiz ürün tanımlayıcısına, uygun olduğu durumlarda da tek ve benzersiz işletmeci tanımlayıcısına ve tek ve benzersiz tesis tanımlayıcısına bağlanmalı; böylece ürünle ilgili aktörler ve üretim tesisleri izlenebilmeli. Tanımlayıcılar ve veri taşıyıcı uluslararası kabul görmüş standartlara göre verilmeli.
- İmalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı, dağıtıcı, satıcı ve sipariş karşılama hizmet sağlayıcısı gibi iktisadi işletmeciler verilere erişebilmeli, veri girebilmeli ve güncelleyebilmeli; bu yapılırken gizli ticari bilgilerin korunması tehlikeye atılmamalı.
- Veriler doğru, eksiksiz ve güncel olmalı; pasaport gerektiğinde etiket veya kullanım kılavuzu gibi dijital olmayan bilgilerle desteklenebilir.
Türk tesisleri açısından dikkat çeken unsur tesis tanımlayıcısı: ürünü üretildiği tesise bağlıyor, tıpkı SKDM'nin emisyonu bir tesise bağlaması gibi. Çelik tüzüğünün bunu zorunlu kılıp kılmayacağına tüzüğün kendisi karar verecek.
ESPR'de sıra ilk olarak çelikte: Türkiye için neden önemli?
Komisyon'un planladığı ESPR tüzükleri listesinde demir-çelik 2026'da; tekstil, lastik ve alüminyum 2027'de, mobilya 2028'de, yatak ve BİT ürünleri 2029'da yer alıyor (Avrupa Komisyonu, DG GROW, erişim 2 Kasım 2026).
Bu, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. AB'ye satış yapan Türk çelik üreticileri zaten SKDM ile uğraşıyor (CBAM veri hazırlığı). Çelik pasaportu bunun üzerine, AB piyasasına arz anında ürün düzeyinde bir bilgi yükümlülüğü ekleyecek.
Aradaki fark önemli. SKDM'de beyan yükümlülüğü AB'deki ithalatçıda; Türk tesisi ise emisyon verisini sağlayan taraf konumunda. DPP'de ise bilgi ürünün kendisine bağlanıyor: ürün ya da parti üzerindeki veri taşıyıcı, Sicil'deki kayıt ve gümrükte kontrol edilebilen URI aynı zincirin halkaları (Avrupa Komisyonu, DG GROW). Bu da veri hazırlığının yalnızca çevre ya da sürdürülebilirlik ekibinin işi olmadığı, üretim planlama, kalite, sevkiyat ve bilgi işlem ekiplerini de içine aldığı anlamına geliyor. Hangi bilginin kimde tutulacağı, AB alıcısıyla nasıl paylaşılacağı ve ticari sır niteliğindeki verinin nasıl korunacağı soruları şimdiden konuşulmaya başlanmalı.
Takvim: ne zaman ne geliyor?
Komisyon'un değişebilecek gösterge niteliğindeki takvimi (Avrupa Komisyonu, DG GROW, erişim 2 Kasım 2026):
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 20 Temmuz 2026 | DPP Sicili faaliyete geçti |
| Kasım 2026 | Kalan iki DPP standardına ilişkin uygulama kararı |
| 2026 4. çeyrek | Demir-çelik için ESPR yetki devrine dayanan tüzüğün kabulü |
| 18 Şubat 2027 | Bazı bataryalar için DPP zorunlu (elektrikli araç, hafif ulaşım, endüstriyel) |
| 2027 2.-3. çeyrek | DPP hizmet sağlayıcılarına ilişkin tüzük (Ticaret Bakanlığı: 2027 3. çeyrek) |
| 2027 3.-4. çeyrek | Tekstil, alüminyum ve lastik tüzükleri |
| 2028 | Mobilya |
Planlamadaki temel kural: bir ESPR tüzüğü kabul edildikten sonra iktisadi işletmecilere en az 18 aylık geçiş süresi tanınıyor (Avrupa Komisyonu, DG GROW). Çelik tüzüğü 2026'nın son çeyreğinde kabul edilirse yükümlülükler en erken 2028 ortasında, kabul gecikirse daha geç başlar (Komisyon'un gösterge tarihlerinden Ganrich hesabı; kesin tarihi tüzük belirleyecek).
Çelik pasaportunda muhtemelen ne olacak, ne belirsiz?
| Kesinleşti | Belirsiz (2 Kasım 2026 itibarıyla) |
|---|---|
| Hukuki dayanak (ESPR) ve Sicil kuralları | Çelik için veri alanlarının tam listesi |
| ESPR tüzükleri arasında sıra ilk demir-çelikte, 2026 4. çeyrekte bekleniyor | Karbon gibi performans eşiklerinin konup konmayacağı ve hangi seviyede olacağı |
| Kabulden sonra en az 18 ay geçiş | Hangi çelik ürünlerinin ve GTİP'lerin kapsamda olacağı |
| Ürün tanımlayıcı + veri taşıyıcı + gümrükte URI kontrolü | Bilginin parti, model ya da tesis bazında mı isteneceği |
Komisyon'a göre DPP, ürün grubuna bağlı olarak güvenlik, menşe, malzeme, onarılabilirlik, çevresel performans, yeniden kullanım ve geri dönüşüm bilgilerini içerebilir (DG GROW). Çelik özelinde Komisyon'un etki analizi için görüş çağrısı (20 Mayıs 2026'da yayımlandı, Have Your Say girişimi 17672) değerlendirilen seçenekleri sıralıyor: demir-çelik ürünlerinin karbon ayak izi, geri dönüştürülmüş içeriği ve geri dönüşümü zorlaştıran maddeler hakkında bilgi gereklilikleri; örneğin karbon ayak izine dayalı performans sınıfları ve asgari çevresel performans eşikleri; tedarik zincirindeki tüm aktörler için dijital ürün pasaportu gereklilikleri. Girişim ayrıca Sanayi Hızlandırıcı Yasası için "düşük karbonlu çelik" tanımını yapacak. 2 Kasım 2026 itibarıyla görüşe açılmış bir taslak tüzük yayımlanmamıştı (Have Your Say girişimi 17672; ikincil kaynak: Publicea, 28 Ekim 2026).
DPP ve SKDM verisi nerede kesişiyor?
Bu bölüm Ganrich analizidir, mevzuat hükmü değildir. SKDM çelik için tesis düzeyinde gömülü emisyon verisi istiyor. Çelik tüzüğüne bir karbon ayak izi alanı girerse, doğrulanmış SKDM izlemesi olan tesisler büyük olasılıkla avantajlı başlayacaktır. Ancak yöntemler farklı olabilir (SKDM gömülü emisyonu ile ürün ayak izi yöntemi), bu nedenle tek bir rakamın iki ihtiyacı birden karşılayacağını varsaymayın. Kaynağına kadar izlenebilen tek bir emisyon veri seti kurun, yöntem tercihlerini belgeleyin.
Ticaret Bakanlığı ihracatçılara ne diyor?
Ticaret Bakanlığı'nın AB teknik mevzuat uyumu başlığı altında bir AB Dijital Ürün Pasaportu sayfası var (erişim 2 Kasım 2026) ve Bakanlık 24 Haziran 2026'da bir Dijital Ürün Pasaportu Sıkça Sorulan Sorular Dokümanı yayımladı. Bakanlık ayrıca 15 Ekim 2026'da bir "AB Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Soru Toplama Anketi" açtı (Ticaret Bakanlığı, duyuru, 15 Ekim 2026); anket TOBB tarafından 20 Ekim 2026'da odalara iletildi. Size ulaştıysa yanıtlamanızı öneririz: sektörün sorularının resmî makamlara ulaşmasının yolu bu.
2027'de hazırlanması gereken beş şey
- Ürün envanteri: AB'ye giden çelik ürünlerini GTİP, kalite ve tesis bazında listeleyin; böylece tüzük yayımlandığı gün kapsamı kontrol edebilirsiniz.
- Tanımlayıcılar: her ürüne ya da partiye benzersiz tanımlayıcı ve veri taşıyıcıyı nasıl vereceğinize karar verin (markalama, etiket, sertifika).
- Emisyon verisi: SKDM izlemesini doğrulanabilir kalitede sürdürün; olası karbon alanının en iyi temeli bu.
- Geri dönüştürülmüş içerik: hurda girdilerini ve kaynaklarını döküm/parti bazında belgeleyin.
- Hizmet sağlayıcı kararı: pasaport verisini kendiniz mi tutacaksınız, bir DPP hizmet sağlayıcısı mı kullanacaksınız? Hizmet sağlayıcı kuralları 2027'de bekleniyor.
Uygulamada nasıl işlediğini tedarikçi sürdürülebilirlik verisi çalışmamızda ve tekstil ürün pasaportu raporumuzda görebilirsiniz; bataryalar için batarya pasaportu hazırlığı. Tarihler için AB mevzuat takvimi.
Sıkça sorulan sorular
Çelik için Dijital Ürün Pasaportu bugün zorunlu mu?
Hayır. Yükümlülük, demir-çelik tüzüğü kabul edilip en az 18 aylık geçiş süresi dolduktan sonra başlar (Avrupa Komisyonu, DG GROW, erişim 2 Kasım 2026).
İlk zorunlu DPP hangisi?
Bazı bataryalar, 18 Şubat 2027'den itibaren (DG GROW).
Çelik tüzüğü ne zaman bekleniyor?
Komisyon'un gösterge takvimine göre 2026'nın dördüncü çeyreğinde.
AB Sicili tüm ürün verimizi mi tutacak?
Hayır. Sicil tanımlayıcıları ve zorunlu kayıt verilerini tutar; ürün bilgisinin tamamı işletmecide ya da hizmet sağlayıcıda kalır (DG GROW; (AB) 2026/1778).
Gümrük pasaportu kontrol edecek mi?
İthal ürünlerde Sicil'in verdiği URI gümrükte kontrol edilebilir (DG GROW; Ticaret Bakanlığı).
Ticari sır niteliğindeki verilerimiz herkese açık mı olacak?
Erişim kullanıcı rolüne göre yönetilecek (DG GROW); hangi alanın kime açık olacağını çelik tüzüğü belirleyecek.
Çelik için taslak tüzük yayımlandı mı?
Hayır. 2 Kasım 2026 itibarıyla görüşe açılmış bir taslak yayımlanmamıştı (Have Your Say girişimi 17672). Yayın günü yeniden kontrol edin.
SKDM emisyon verimiz yeniden kullanılacak mı?
Henüz karara bağlanmadı. Muhtemel bir başlangıç noktası; ancak bu bizim analizimiz, AB metninde yer almıyor.
Hangi çelik ürünleri kapsamda?
Tüzük yayımlanana kadar belli değil.
Pasaportu kim hazırlar, biz mi AB alıcımız mı?
ESPR'ye göre pasaportun mevcut olmasını imalatçı sağlar (Madde 27(1)(c)); ithalatçı da ürünü piyasaya arz etmeden önce pasaportun mevcut olduğunu güvence altına almak zorundadır (Madde 29(2)(c)) ((AB) 2024/1781). AB'ye satış yapan bir Türk tesisi için bu, ürünü AB'de piyasaya ithalatçınız arz etse bile pasaportun pratikte sizin verinizle oluşturulacağı anlamına geliyor. Çelik pasaportunun içeriğini tüzük belirleyecek.
Sonraki adım: çelik pasaportunun büyük olasılıkla dayanacağı emisyon verisini ölçen CBAM hazırlık testini yapın.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu, DG GROW, "Digital Product Passport" (erişim 2 Kasım 2026)
- 13 Haziran 2024 tarihli (AB) 2024/1781 sayılı Tüzük (ESPR), AB Resmî Gazetesi 28 Haziran 2024 (metin 2 Kasım 2026'da okundu)
- (AB) 2026/1778 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü (AB RG 17 Temmuz 2026)
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "AB Dijital Ürün Pasaportu" (erişim 2 Kasım 2026)
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "Dijital Ürün Pasaportu Sıkça Sorulan Sorular Dokümanı" (24 Haziran 2026)
- Avrupa Komisyonu, Have Your Say girişimi 17672 (görüş çağrısı 20 Mayıs 2026; 2 Kasım 2026'da kontrol edildi, taslak aşaması "yakında")
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "AB Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Soru Toplama Anketi" (15 Ekim 2026)
- TOBB'un odalara yazısı, "AB Dijital Ürün Pasaportu - Soru Toplama Anketi" (20 Ekim 2026), Mardin TSO yayını: mardintso.org.tr/rscms/uploads/2026/10/AB-Dijital-Urun-Pasaportu-Soru-Toplama-Anketi.pdf
- İkincil: Publicea (28 Ekim 2026).
Tarihler ve kaynaklar en son 2 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi. Genel bilgidir, hukuki görüş değildir.