SKDM 2026 güncellemesi: COP31 öncesinde Türk sanayicisinin bilmesi gerekenler

Ahmed Furkan Gül · Ganrich Advisory · 3 Kasım 2026 · 11 dk

9-20 Kasım 2026'da Antalya, BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'e ev sahipliği yapıyor (UNFCCC, erişim 3 Kasım 2026). Karbon fiyatlaması bu iki hafta boyunca gündemin merkezinde olacak. Ne var ki çelik, alüminyum, çimento ve gübre ihracatçısı için en somut karbon fiyatı Antalya'daki müzakerelerden çıkmayacak; o fiyat, AB'nin SKDM sertifika fiyatı. Üstelik 2026'nın dört çeyreğinden üçünün fiyatı açıklandı bile.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) 1 Ocak 2026'dan beri kesin uygulama döneminde (Avrupa Komisyonu, erişim 3 Kasım 2026). AB'li ithalatçı, aldığı ürünlerdeki gömülü emisyonun mali yükünü artık doğrudan taşıyor. 2026'nın faturası 2027'de ödenecek; ama tutarı bugün, her sevkiyatta, Türk üreticinin verebildiği ya da veremediği emisyon verisiyle belirleniyor.

Bu güncelleme, ekim ayındaki değerlendirmemizden bu yana değişenleri tek yerde topluyor: açıklanan 2026 fiyatları, Komisyonun 50 ton eşiği değerlendirmesi, doğrulayıcıların SKDM Sicili'ne erişimi ve artık yönetmeliğine ve usul ve esaslarına kavuşan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) pilot dönemi.

Türkiye için neden şimdi önemli?

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Steel Networking Summits 2026'daki konuşmasında 2026'nın ocak-eylül döneminde SKDM kapsamındaki çelik ürünlerinde AB'ye ihracatın yüzde 1,7, demir-çelikte AB'ye toplam ihracatın ise yüzde 6,7 gerilediğini söyledi. Bolat'a göre AB'nin 1 Temmuz 2026'dan itibaren kotaları yüzde 50 daraltması ve SKDM sektörü doğrudan etkiliyor. Çelik ihracatımızın yüzde 42,3'ü hâlâ AB'ye gidiyor. Bakan önceliği şöyle tanımladı: "yeşil dönüşümü desteklemek ama ihracatçıların da orantısız maliyetler ve ilave ticaret engelleriyle karşılaşmamasını sağlamak" (T.C. Ticaret Bakanlığı, 26 Ekim 2026).

Kısacası mesele pazardan çekilmek değil; pazarı veriyle savunmak.

2026 SKDM sertifika fiyatı, çeyrek çeyrek

Komisyon 2026 sertifika fiyatını her çeyrek için ayrı açıklıyor (Avrupa Komisyonu, SKDM sertifika fiyatı sayfası, erişim 3 Kasım 2026):

Hesaplama yöntemi (AB) 2025/2548 sayılı Uygulama Tüzüğü'nde belirlendi: fiyat, kamuya açık AB ETS ihale verilerinden hesaplanıyor. 2026 için fiyat çeyreklik; 2027'den itibaren haftalık hesaplanacak (Komisyon fiyat sayfası; (AB) 2023/956 sayılı Tüzük md. 21, (AB) 2025/2083 ile değişik). 2026 ithalatına ait sertifikalar Şubat 2027'den itibaren merkezi platformda satışa çıkıyor (Komisyon SKDM haber sayfası; Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026).

Buradan iki pratik sonuç çıkıyor. Birincisi, 2026'nın büyük bölümü için fiyat artık belli; ithalatçı emisyon değerini öğrendiği anda her sevkiyatın maliyetini hesaplayabilir. İkincisi, yalnızca 2026'ya özgü bir kolaylık var: İthalatçının her çeyrek sonunda ithalatın yüzde 50'sine denk gelen sertifikayı elde tutma zorunluluğu bu yıl uygulanmıyor (Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026). Bu kolaylık nakit akışını rahatlatır, ama ödenecek tutarı azaltmaz.

Değişmeyen tarihler

• 1 Ocak 2026: kesin uygulama dönemi başladı.
• Şubat 2027: 2026 ithalatı için sertifika satışı başlıyor.
• 30 Eylül 2027: 2026 ithalatını kapsayan ilk yıllık SKDM beyanının son günü (Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026). Komisyon 30 Eylül 2026'da "CBAM from policy to practice – emissions calculation, declarations, and certificates" web seminerinin özet materyallerini yayımladı (Komisyon SKDM haber sayfası).

50 ton eşiği: gözden geçirildi, yerinde kaldı

Bir takvim yılında SKDM kapsamındaki ithalatı toplamda 50 ton net kütleyi aşmayan ithalatçı o yıl için muaf. Eşik demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimentoyu kapsıyor; elektrik ve hidrojene uygulanmıyor ((AB) 2025/2083 sayılı Tüzük, md. 2a).

Komisyon 30 Eylül 2026'da eşiğe ilişkin ilk değerlendirmesini yayımladı. 1 Nisan 2025 – 31 Mart 2026 döneminde muaf tutulan ithalat, gömülü emisyonların yüzde 0,87'sine karşılık geldi; bu, tüzükteki yüzde 1 sınırının altında (Komisyon SKDM haber sayfası, erişim 3 Kasım 2026). Türk tedarikçi için mesaj açık: Küçük AB'li alıcılar muaf olabilir, ancak gömülü emisyonun neredeyse tamamı muaf olmayan alıcıların payına düşüyor.

Gerçek emisyon mu, varsayılan değer mi?

Gömülü emisyonlar ya SKDM metodolojisine göre gerçek emisyon olarak ya da Komisyonun varsayılan değerleriyle hesaplanıyor. Varsayılan değerlere 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'de %30 marj ekleniyor; gübrede bu oran %1 (Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026). Çimento ve gübrede elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonlar da hesaba giriyor; demir-çelik ve alüminyumda yalnızca doğrudan emisyonlar sayılıyor.

Varsayılan değerler Komisyonun SKDM mevzuat ve rehber sayfasında yayımlanıyor. Her üretici kendi emisyon yoğunluğunu GTİP kodu bazında varsayılan değerle karşılaştırmalı. Yoğunluğunuz varsayılan değerin altındaysa doğrulanmış gerçek veri doğrudan ticari avantajdır. Üstündeyse, marj her yıl arttığı için varsayılan değer sizi uzun süre korumaz.

Doğrulama: şimdiden yer ayırtmanız gereken darboğaz

Gerçek emisyonlar, AB akreditasyon otoritelerince akredite edilmiş doğrulayıcılar tarafından ve öncelikle yerinde tesis ziyaretiyle doğrulanmalı. Üçüncü ülkelerdeki tüzel kişiler de doğrulayıcı olabiliyor (Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026). Doğrulayıcılar 1 Eylül 2026'dan beri SKDM Sicili'ne erişebiliyor; Komisyon 28 Eylül 2026'da doğrulayıcılara yönelik ek kaynaklar yayımladı (Komisyon SKDM haber sayfası, erişim 3 Kasım 2026).

Temel çalışma belgeleri yine Komisyonun 14 Ağustos 2026'da yayımladığı on rehber: 1-4 numaralı genel rehberler ve çimento, hidrojen, gübre, demir-çelik, alüminyum ve elektrik için 5a-5f sektör rehberleri (DG TAXUD, 14 Ağustos 2026). İzleme planı, sistem sınırları, faaliyet verisi ve gömülü emisyon hesabı Rehber 2 ve 3'te anlatılıyor.

Pratik bir sıralama:

• AB'ye giden her ürünü GTİP kodu ve SKDM sektörüyle eşleştirin.
• Tesis sınırlarını ve üretim rotalarını Rehber 3 ve sektör rehberinize göre netleştirin.
• 2026 faaliyet verisini yıl sonunu beklemeden aylık toplayın.
• Akredite bir doğrulayıcıyla sözleşme yapın, yerinde ziyareti planlayın.
• Her AB'li alıcıyla hangi veriyi, hangi formatta ve ne zaman ileteceğinizi yazılı olarak belirleyin.

Ücretsiz tahsisat ve yurt içinde ödenen karbon fiyatı

AB'li üreticiler hâlâ bir miktar ücretsiz AB ETS tahsisatı aldığı için SKDM'de ithalatçının yükümlülüğü de aynı şekilde düzeltiliyor. Bu faktör her yıl azalıyor ve 2034'te sıfıra iniyor (Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026). Hesaplama Rehber 4'te açıklanıyor.

İkinci kaldıraç, üretim ülkesinde fiilen ödenmiş karbon fiyatı. Bu fiyat, doğrulanmış olması koşuluyla SKDM yükümlülüğünden düşülebiliyor (Ticaret Bakanlığı, erişim 3 Kasım 2026). TR ETS tam da bu noktada önem kazanıyor.

TR ETS: şu an yürürlükte olanlar

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (md. 41). Yönetmeliğin dayanağı 7552 sayılı İklim Kanunu (md. 3). Yönetmelik, pilot tesislere ilk izleme metodolojisi planlarını sunmaları için yürürlük tarihinden itibaren iki ay süre verdi ve İklim Değişikliği Başkanlığı'na bu süreyi altı aya kadar uzatma yetkisi tanıdı (geçici md. 3). Başkanlık bu yetkiyi kullandı: 13 Ekim 2026 tarihli ve 18814 sayılı Olur ile süre 27 Ocak 2027'ye uzatıldı (İklim Değişikliği Başkanlığı, 14 Ekim 2026).

İklim Değişikliği Başkanlığı, 30 Eylül 2026 tarihli Olur ile onaylanan pilot dönem usul ve esaslarını 1 Ekim 2026'da duyurdu. Pilot dönem 2026 ve 2027 sistem yılı emisyonlarını kapsıyor; elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde eşiğin üzerindeki tesisler dahil. 2026 için yalnızca raporlama yükümlülüğü var. Tahsisat teslim yükümlülüğü ilk kez 2027 sistem yılı emisyonları için başlıyor.

Bunun SKDM'ye etkisini dikkatle okumak gerekiyor. Pilot dönem, tam olarak SKDM sektörlerinde izleme ve raporlama yükümlülüğü getiriyor; yani iyi kurulmuş tek bir veri sistemi iki yükümlülüğe de hizmet edebilir. Türkiye'de ödenecek bir karbon fiyatının SKDM'den ne ölçüde düşülebileceği ise fiilen ödenen fiyata ve doğrulanmasına bağlı; bir rakam varsaymıyoruz. Pilot dönem adımları için Türkiye ETS hazırlığı sayfamıza bakabilirsiniz.

Sektör notları

• Demir-çelik: en çok etkilenen sektör. Bakan Bolat'a göre Türk çelik kapasitesinin yüzde 78'i hurda bazlı elektrik ark ocağına dayanıyor (Ticaret Bakanlığı, 26 Ekim 2026). Bu yapının sağlayabileceği avantaj ancak ölçülür ve doğrulanırsa sayılır; aksi hâlde varsayılan değer uygulanır. Rehber 5d.
• Alüminyum: yalnızca doğrudan emisyon. Rehber 5e.
• Çimento: elektrikten gelen dolaylı emisyon dahil; elektrik verisi en az fırın verisi kadar önemli. Rehber 5a.
• Gübre: varsayılan değerde %1 marj, ama dolaylı emisyon hesapta. Rehber 5c.

Yıl sonuna kadar yapılacaklar

1. 2026 maruziyetinizi alıcı bazında hesaplayın: çeyreklik hacim × ton başına emisyon × açıklanan 1.-3. çeyrek fiyatları.
2. Her GTİP kodu için gerçek yoğunluğunuzu varsayılan değerle karşılaştırın.
3. 2026 veri yılı için akredite bir doğrulayıcıyla şimdiden anlaşın.
4. Tesisiniz TR ETS pilot dönemi kapsamındaysa SKDM izlemenizi TR ETS izleme metodolojisi planınızla uyumlu hâle getirin.
5. Yönetim kurulunu 2027 konusunda bilgilendirin: varsayılan değer marjı %20'ye çıkıyor, sertifika alımları Şubat 2027'de başlıyor.
6. Tesisiniz TR ETS pilot dönemi kapsamındaysa ilk izleme metodolojisi planınızı en geç 27 Ocak 2027'de sunun.

Nerede durduğunuzu görmek için SKDM hazırlık testimizi kullanabilirsiniz. Veri, izleme ve alıcı iletişimini kapsayan yapılandırılmış bir değerlendirme için SKDM veri hazırlığı sayfamıza göz atın. Tedarikçi katmanı için tedarikçi sürdürülebilirlik verisi çalışmamız yol gösterir.

Sıkça sorulan sorular

Tarihler ve kaynaklar en son 3 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi. Genel bilgidir, hukuki görüş değildir.

İlgili program ← Tüm teknik notlar